Tại sao thổ địa, ông táo c��ỡi cá chép lên chầu diêm vương?

Cá chép là công cụ độc nhất đưa thổ địa ông táo lên chầu diêm vương. Ảnh minh họa.

Ngày 23 tháng Chạp hằng năm, mọi gia đình đều sửa soạn mâm cơm thịnh soạn để làm lễ cúng tiễn thổ địa ông táo lên chầu diêm vương. lễ phẩm cúng thổ địa ông táo gồm mâm cỗ mặn, bánh kẹo, rượu, trầu cau, hoa quả, áo quần vàng mã... đặc biệt, chẳng thể thiếu một con cá chép.

Theo lễ nghi cổ truyền của dân tộc việt nam, cá chép là "ngựa" để thổ địa ông táo cưỡi, bay về trời báo cáo việc làm trong gia đình của một trong những năm cũ.

Tuy nhiên, nhiều người khúc mắc, tại sao thổ địa ông táo lại cưỡi cá chép mà chẳng phải là một con vật khác và tại sao cá chép lại có thể bay được?

Về bài toán này, GS Kiều Thu Hoạch – nghiên cứu viên đẳng cấp của Viện nghiên cứu phong tục dân gian cho hay, tục cúng thổ địa ông táo ở việt nam bắt nguồn từ Trung Quốc.

Theo tài liệu cổ ghi lại, đời Tống (Trung Quốc), cư dân cúng một con ngựa giấy làm công cụ cho thổ địa ông táo cưỡi và có 2 con cá (không nói rõ cá gì), một thủ lợn linh nhừ làm đồ ăn cho Táo.

Tại việt nam, theo tài liệu của ông Phan Kế Bính ghi lại năm 1915 cho hay, người việt nam cúng thổ địa ông táo một con cá chép để làm "ngựa" cho Táo lên trời.

"Trong tiềm thức dân gian người Việt xưa, cá chép có thể hóa rồng và bay lên được. bởi thế, người Việt đã việt hóa phong tục cúng thổ địa ông táo và chọn cá chép làm công cụ để táo bay lên trời", giáo sư Hoạch nói.

Giáo sư Trần Lâm Biền – nhà phân tích phong tục dân gian việt nam cho hay thêm, trong âm dương, cá chép biểu trưng cho tính âm, đồng nhất với mặt trăng lên có thể bay lên được. 

Ngoài ra, dân gian vẫn tục truyền sự tích "cá vượt vũ môn" để đề cập việc cá chép hóa thành rồng bay lên trời. cá chép hóa rồng còn mang ý nghĩa của sự thăng hoa, biểu trưng của tinh thần vượt khó, sự bền chí, bền chí và biểu trưng cho nhân cách niêm khiết, tiềm ẩn, hướng đến một kết quả là tốt đẹp.

"Dân gian đã nhận thức như thế, bởi thế chỉ có cá chép mới có thể cõng thổ địa ông táo lên chầu diêm vương. những con vật khác đều không có năng lực", giáo sư Biền nói.

Share this

Hứa Anh